02 / UZMANIN TEKNİK GÖREVLERİ

Adli Bilişim Uzmanı
Ne İş Yapar?

Adli bilişim uzmanı, dijital ortamlardaki verileri belirli bir inceleme sorusu çerçevesinde değerlendirir. Temel görevi; teknik bulguları ortaya çıkarmak, bunların güvenilirliğini sınamak ve sonuçları anlaşılır bir rapora dönüştürmektir.

01

Dijital Delil Tespiti

Bilgisayar, telefon, depolama ortamı ve diğer dijital sistemlerde incelemeye konu olabilecek verileri belirler; veri kaynaklarını ve inceleme kapsamını tanımlar.

02

Adli Kopyalama ve Koruma

Uygun koşullarda adli kopya oluşturur, hash değerlerini hesaplar ve veri bütünlüğünün korunmasına yönelik teknik kontrolleri gerçekleştirir.

03

Veri ve Kayıt Analizi

Dosya sistemlerini, zaman damgalarını, uygulama kayıtlarını, logları ve diğer dijital izleri inceler; olayla ilişkili teknik bulguları değerlendirir.

04

Silinmiş Veri İncelemesi

Teknik olarak mümkün olduğunda silinmiş veya erişimi güçleşmiş verilerin izlerini araştırır; kurtarılan verilerin kaynağını ve sınırlılıklarını açıklar.

05

Bulguların Doğrulanması

Farklı veri kaynaklarını karşılaştırır; zaman çizelgelerini, tutarlılığı, alternatif açıklamaları ve tespitlerin teknik güvenilirliğini kontrol eder.

06

Teknik Raporlama

İnceleme yöntemini, kullanılan veri kaynaklarını, tespitleri ve sınırlılıkları gerekçeleriyle sunar. Gerektiğinde teknik uzman görüşü hazırlanmasına katkı sağlar.

Temel ilke: Denetlenebilirlik

Adli bilişim incelemesinin değeri yalnızca bir verinin bulunmasında değil; o verinin hangi yöntemle elde edildiğinin, nasıl doğrulandığının ve hangi sınırlar içinde yorumlanabileceğinin açıklanmasındadır.

03 / UZMANLIK ALANLARI

Adli Bilişim Uzmanlığı
Hangi Alanları Kapsar?

Adli bilişim geniş bir disiplindir. Uzman, dijital delillerin temel yöntemlerini ve teknik sınırlarını bilmeli; belirli inceleme alanlarında ise bilgi, uygulama ve deneyim bakımından derinleşmelidir.

01. Bilgisayar ve Disk İncelemesi

Adli imaj, dosya sistemleri, silinmiş veriler ve kullanıcı hareketleri.

02. Mobil Cihaz İncelemesi

Telefon verileri, uygulama kayıtları, yedekler ve dijital izler.

03. HTS ve Baz İstasyonu Analizi

HTS incelemesi, iletişim kayıtları, zaman ilişkileri ve baz istasyonu verileri.

04. IP ve CGNAT İncelemesi

IP adresi, port ve oturum kayıtları. Forex dosyalarında IP/CGNAT analizi.

05. Ses Kayıtlarının Analizi

Ses bütünlüğü, düzenleme izleri ve konuşmacı karşılaştırması.

06. Görüntü ve Video Analizi

Fotoğraf ve videolarda metadata, özgünlük ve müdahale izleri.

07. Mesajlaşma ve Sosyal Medya

WhatsApp, e-posta, sosyal medya ve dijital içerik doğrulaması.

08. Ağ ve Siber Olay İncelemesi

Sunucu logları, ağ trafiği ve yetkisiz erişim bulguları.

09. Yatırım Dolandırıcılığı

Yatırım dolandırıcılığı, sahte forex platformları ve forex teknik incelemesi.

10. Dijital Belge İncelemesi

Elektronik belgeler, metadata, değişiklikler ve işlem geçmişleri.

Bir Hekim Nasıl Uzmanlaşırsa...

Tıp fakültesinden mezun olan hekim, tıbbın temel alanlarında eğitim alır. Ancak kariyerinde kardiyoloji veya cerrahi gibi belirli bir alanda uzmanlaşabilir.

Adli bilişimde de benzer bir ayrım vardır. Bir uzman dijital delillerin genel ilkelerine hâkimken HTS kayıtlarının analizinde derinleşebilir. Başka bir uzman ise yatırım dolandırıcılığı, sahte forex platformları ve kripto varlık işlemlerinin teknik incelemesinde uzmanlaşabilir.

Temel alan bilgisi, her alt alanda aynı düzeyde uzmanlık anlamına gelmez. Güvenilir teknik değerlendirme, ilgili konuda yeterli bilgi ve deneyim gerektirir.

Uzmanlığın sınırı: İncelemenin kapsamı, uzmanın somut konudaki yetkinliğiyle uyumlu olmalıdır. Gerektiğinde farklı disiplinlerden uzmanların birlikte çalışması gerekir.

04 / HUKUKİ ROL VE SINIRLAR

Adli Bilişim Uzmanının Hukuki Rolü Nedir?

Adli bilişim uzmanının teknik bilgi sunması ile mahkeme tarafından bilirkişi olarak görevlendirilmesi aynı hukuki statüyü ifade etmez. Uzmanın dosyadaki rolü, görevlendirilme biçimine ve uygulanacak usul hükümlerine göre belirlenir.

01 / TEKNİK UZMAN

Teknik İnceleme ve Değerlendirme

Adli bilişim uzmanı, dijital materyalleri teknik yöntemlerle inceler; veri bütünlüğünü, kayıtların özelliklerini ve elde edilen bulguları değerlendirir.

İnceleme kapsamında kullanılan yöntemlerin, veri kaynaklarının, varsayımların ve teknik sınırlılıkların açıklanması gerekir.

Teknik uzmanlık, tek başına mahkemece atanmış bilirkişi statüsü kazandırmaz.

Temel ilke: Teknik tespit ile hukuki hüküm birbirinden ayrılmalıdır.

02 / MAHKEMECE GÖREVLENDİRİLEN

Bilirkişi

Mahkeme veya yetkili yargı mercii, çözümü özel ya da teknik bilgi gerektiren konularda usul hükümlerine uygun biçimde bilirkişi incelemesine başvurabilir.

Görevlendirilen bilirkişi, kendisine yöneltilen teknik sorularla sınırlı olarak inceleme yapar ve gerekçeli rapor düzenler.

Bilirkişinin görevi hukuki nitelendirme yapmak veya hâkimin yerine geçerek uyuşmazlığı karara bağlamak değildir.

İlgili mevzuat: 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve uygulanabilir usul hükümleri.

03 / TARAFÇA ALINAN GÖRÜŞ

Uzman Mütalaası

Taraflar, uyuşmazlığın teknik yönlerini açıklamak veya mevcut bilirkişi raporundaki yöntem ve bulguları değerlendirmek amacıyla uzman görüşü alabilir.

Uzman mütalaası, teknik iddiaların bilimsel dayanaklarla ortaya konulmasına ve dosyadaki tartışmalı hususların açıklığa kavuşturulmasına katkı sağlayabilir.

Tarafça alınan uzman görüşü, mahkemece görevlendirilen bilirkişinin raporuyla aynı usuli statüde değildir.

Hukuki dayanak: Hukuk yargılamasında HMK m. 293; ceza yargılamasında CMK m. 67/6.

Önemli ayrım: Bir kişinin adli bilişim alanında uzman olması, her dosyada bilirkişi sıfatıyla hareket ettiği anlamına gelmez. İncelemenin hukuki niteliği, teknik yeterlilikten ayrı olarak görevlendirme ve usul kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

05 / EĞİTİM VE MESLEKİ GELİŞİM

Adli Bilişim Uzmanı
Nasıl Olunur?

Adli bilişim uzmanı olmak, yalnızca bir yazılımı kullanmayı öğrenmek veya sertifika almak değildir. Bilgisayar sistemlerini anlayabilmek, dijital delilleri bilimsel yöntemlerle incelemek ve bulguları denetlenebilir biçimde raporlamak gerekir. Bu yetkinlikler eğitim, uygulama ve sürekli mesleki gelişimle kazanılır.

01

Teknik Eğitim ve Temel Bilgi

Bilgisayar mühendisliği, yazılım, bilişim sistemleri, siber güvenlik ve ilgili alanlarda eğitim güçlü bir temel sağlayabilir. İşletim sistemleri, ağlar, veri yapıları ve bilgi güvenliği konularının öğrenilmesi önemlidir.

02

Adli Bilişim Yöntemlerini Öğrenmek

Adli kopyalama, hash doğrulaması, dosya sistemi incelemesi, metadata, log analizi ve dijital delil bütünlüğü gibi yöntemler teorik ve uygulamalı olarak öğrenilmelidir.

03

Uygulamalı İnceleme Deneyimi

Laboratuvar çalışmaları, örnek olaylar ve gerçek inceleme süreçleriyle deneyim kazanılır. Kullanılan araçların ürettiği sonuçları doğrulamak ve yöntemlerin sınırlılıklarını bilmek gerekir.

04

Belirli Bir Alanda Uzmanlaşmak

HTS ve baz istasyonu kayıtları, mobil cihazlar, ses ve görüntü analizi, IP/CGNAT veya yatırım dolandırıcılığı gibi alanlardan birinde derinleşilebilir. Her alanda aynı düzeyde uzmanlık beklenmez.

05

Raporlama ve Mesleki Etik

Teknik bulgular açık, tarafsız ve gerekçeli biçimde raporlanmalıdır. Uzman; veri kaynağını, kullanılan yöntemi, belirsizlikleri ve incelemenin sınırlarını belirtmelidir. Mesleki gelişimini güncel teknolojilerle sürdürmelidir.

Adli Bilişim Uzmanı Olmak, Bilirkişi Olmak mıdır?

Hayır. Adli bilişim alanında teknik yetkinlik kazanmak ile yargı mercileri tarafından bilirkişi olarak görevlendirilmek farklı süreçlerdir. Bilirkişilik bakımından ilgili mevzuatta öngörülen koşullar ve usuller uygulanır. Teknik eğitim veya sertifika tek başına bilirkişilik sıfatı kazandırmaz.

Önemli ayrım: Adli bilişim uzmanlığı için her durumda geçerli tek bir diploma veya sertifika yolu bulunduğu söylenemez. Aranan yeterlilikler; yapılan işin niteliğine, kurumun koşullarına ve üstlenilen hukuki role göre değişebilir.

06 / SIK SORULAN SORULAR

Adli Bilişim Uzmanı Hakkında
Sık Sorulan Sorular

Adli bilişim uzmanlığı hakkında merak edilenler.

▤Adli bilişim uzmanı nedir?
Dijital delilleri bilimsel yöntemlerle inceleyen, bütünlük ve güvenilirlik değerlendirmesi yaparak teknik bulguları raporlayan uzmandır.
⌕Adli bilişim uzmanı ne iş yapar?
Bilgisayar, telefon ve sistem kayıtlarını inceler; dijital izleri analiz eder, bulguları doğrular ve teknik rapor hazırlar.
✧Adli bilişim uzmanı nasıl olunur?
Teknik eğitim, dijital delil inceleme yöntemlerine hâkimiyet, uygulamalı deneyim ve sürekli mesleki gelişim gerekir.
⚖Adli bilişim uzmanı ile bilirkişi aynı mı?
Hayır. Uzmanlık teknik yetkinliktir. Bilirkişilik ise yargı merciinin görevlendirmesiyle yürütülen ayrı bir faaliyettir.
◈Her uzman her konuyu inceleyebilir mi?
Her alanda aynı yetkinlik beklenmez. HTS, ses, görüntü veya yatırım dolandırıcılığı gibi alanlarda özel deneyim gerekebilir.
▥Hangi dijital deliller incelenir?
Telefon, bilgisayar, HTS, IP/CGNAT, mesajlaşma, ses, görüntü, e-posta ve sistem kayıtları incelenebilir.
◎Sertifika almak yeterli mi?
Tek başına sertifika yeterli değildir. Teknik bilgi, yöntem hâkimiyeti ve uygulamalı deneyim önemlidir.
§Uzman mütalaası ile bilirkişi raporu farklı mı?
Evet. Uzman mütalaası tarafça alınır; bilirkişi raporu yargısal görevlendirmeyle hazırlanır. HMK 293 ve CMK 67/6 ilgili hükümlerdir.
▣Adli bilişim uzmanı mahkemeye rapor sunabilir mi?
Evet. Taraflar, usul hükümleri çerçevesinde uzmandan aldıkları teknik görüşü dosyaya sunabilir. Bu görüş, mahkemece görevlendirilen bilirkişinin raporuyla aynı usulî konumda değildir.
↺Silinmiş veriler geri getirilebilir mi?
Bazı durumlarda mümkündür. Sonuç; cihazın yapısına, şifrelemeye ve verinin üzerine yeni kayıt yazılıp yazılmadığına bağlıdır. Her silinmiş veri kurtarılamaz.