Adli Bilişim Nedir?
Dijital veri ne zaman delil niteliği kazanır?
Adli bilişim, elektronik ortamlarda bulunan verilerin belirli bir inceleme amacı doğrultusunda tespit edilmesi, korunması, elde edilmesi, analiz edilmesi ve bulguların raporlanmasını kapsayan teknik disiplindir.
Bir dosyanın, mesajın, bağlantı kaydının veya cihaz verisinin bulunması tek başına olayın ispatlandığı anlamına gelmez. Verinin kaynağı, bütünlüğü, zaman bilgisi, elde edilme yöntemi ve diğer kayıtlarla ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Teknik bulgunun hukuki delil olarak kabulü ve ispat gücü ise somut olayın özellikleri, delilin elde ediliş koşulları ve ilgili usul kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Verinin Korunması
Elektronik kayıtların kaynağı, muhafaza koşulları, bütünlük kontrolü ve inceleme sürecindeki değişiklik riskleri değerlendirilir.
Teknik Analiz
Metadata, zaman damgaları, loglar, cihaz kayıtları ve farklı veri kaynakları arasındaki ilişkiler teknik yöntemlerle incelenir.
Bulguların Raporlanması
Ulaşılan sonuçlar; kullanılan yöntem, veri sınırlılıkları, alternatif açıklamalar ve doğrulanabilir bulgularla birlikte ortaya konur.
İncelemenin değeri, yalnızca ulaşılan sonuçta değil; sonucun hangi veriye ve hangi yönteme dayandığının açıklanabilmesindedir.
Her dijital iz,
farklı bir inceleme.
Dijital delilin türü, kaynağı ve elde edilme koşulları uygulanacak teknik yöntemi belirler. Farklı veri kaynakları gerektiğinde birlikte değerlendirilir.
Gizli Cihaz Tespiti
Gizli dinleme cihazları, kameralar ve şüpheli elektronik donanımların teknik tespitine yönelik incelemeler.
Gizli Cihaz Tespiti ↗HTS İnceleme ve Raporlama
İletişim trafik kayıtları, zaman ilişkileri, baz istasyonu verileri ve kayıtların teknik tutarlılığı.
HTS İnceleme ↗IP ve CGNAT Analizi
IP adresi, port, zaman eşleştirmeleri ve ağ kayıtlarının kullanıcı veya cihaz ilişkilendirmesindeki sınırları.
Teknik Değerlendirme ↗Dijital Delil ve Mobil Cihaz
Dosyalar, mesajlar, metadata, cihaz verileri ve hash değerlerinin bütünlük ve güvenilirlik incelemesi.
Dosya İnceleme ↗İnternet ve Sosyal Medya
Sahte hesaplar, dijital yazışmalar ve internet kaynaklı olaylarda elektronik kayıtların değerlendirilmesi.
İlgili İncelemeler ↗Finansal ve Kripto Analizi
Banka hareketleri, kripto varlık transferleri ve dijital işlem kayıtları arasındaki teknik ilişkiler.
Teknik İnceleme ↗İnceleme alanı tek başına sonuç belirlemez. Yöntem; mevcut kayıtların kapsamına, niteliğine, hukuka uygun erişilebilirliğine ve somut dosyanın sorularına bağlıdır.
Uzman Mütalaası ve Dosya İnceleme ↗Veriden bulguya.
Bulgudan teknik sonuca.
Adli bilişim incelemesinde güvenilirlik, yalnızca kullanılan yazılıma veya ulaşılan sonuca bağlı değildir. Veri kaynağı, bütünlük, zaman ilişkisi ve yöntemin denetlenebilirliği birlikte değerlendirilir.
Veriyi Belirle
İncelenecek kayıtların kaynağı, kapsamı ve hangi koşullarda elde edildiği belirlenir.
Değişimi Kontrol Et
Hash değerleri, dosya özellikleri ve muhafaza koşulları üzerinden bütünlük değerlendirilir.
Kronolojiyi Kur
Zaman damgaları, saat dilimleri ve kayıtlar arasındaki kronolojik tutarlılık incelenir.
Verileri Eşleştir
Farklı cihaz, iletişim, ağ ve işlem kayıtları arasındaki teknik ilişkiler araştırılır.
Tutarsızlıkları Ara
Eksik veriler, alternatif açıklamalar ve bulgularla uyuşmayan kayıtlar değerlendirilir.
Sonucun Sınırını Belirle
Teknik olarak desteklenen sonuçlar, belirsizlikler ve incelemenin sınırları açıklanır.
İncelemenin kapsamı ve yöntemi, mevcut verilerin niteliğine ve somut dosyanın teknik sorularına göre belirlenir.
Dijital delilin
hukuki dosyadaki yeri.
Adli bilişim incelemesi, elektronik verilerden teknik bulgular üretir. Ancak bu bulguların hukuki delil niteliği ve ispat gücü, verinin elde edilme koşulları ile ilgili yargılama kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Teknik inceleme, mahkemenin hukuki takdirinin yerine geçmez.
Elektronik Verinin Elde Edilmesi
Ceza soruşturmasında bilgisayarlar, bilgisayar programları ve kütüklerde arama, kopyalama ve elkoyma işlemleri CMK 134 kapsamında belirli koşullara ve usule tabidir. İncelemede verinin elde ediliş yöntemi, kayıt bütünlüğü ve muhafaza süreci teknik açıdan önem taşır.
Ceza Dosyasında Uzman Mütalaası
Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii ya da kanuni temsilcisi; yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere uzmanından bilimsel mütalaa alabilir. Mütalaanın kapsamı teknik sorular ve mevcut verilerle sınırlıdır.
Hukuk Davalarında Teknik Değerlendirme
Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilir. Dijital kayıtların güvenilirliği, teknik çelişkiler ve inceleme yöntemleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Uzman görüşü, mahkemenin delilleri değerlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.
Mahkeme veya soruşturma makamınca görevlendirilen bilirkişinin raporu ile tarafın sunduğu uzman mütalaası farklı usuli konumlara sahiptir. Her iki durumda da kullanılan teknik yöntemlerin açıklanabilirliği ve bulguların denetlenebilirliği önemlidir.
Bir raporda eksik veri, hatalı zaman eşleştirmesi, yöntem yetersizliği veya desteklenmeyen teknik çıkarım bulunması halinde bu hususlar ayrıca incelenebilir.
Uzman Mütalaası ve Rapor İncelemesi ↗Her dosya farklıdır.
İnceleme sorusu belirleyicidir.
Dijital delil içeren bir dosyada teknik incelemenin kapsamı; mevcut kayıtların türüne, elde edilme koşullarına, inceleme amacına ve cevaplanması gereken somut sorulara göre belirlenir.
Ön değerlendirme, dosyanın teknik incelemeye elverişliliğini ve ihtiyaç duyulabilecek veri kaynaklarını belirlemeye yöneliktir. İnceleme yapılmadan sonuç veya hukuki başarı taahhüdünde bulunulmaz.
HTS ve IP/CGNAT kayıtları, cihaz incelemesi, dijital belge ve yazışmalar, finansal işlem izleri veya mevcut bilirkişi raporundaki teknik çelişkiler somut dosya kapsamında değerlendirilebilir.
Cüneyt Üre ile Görüşün.